تاریخچه شمع مراکشی
تاریخچه شمعهای مراکشی به اندازه خود این کشور کهن، غنی و پررنگ است. این تاریخ را نه فقط در مغازههای صنایعدستی، بلکه در آیینهای باشکوه و زندگی روزمره مردم میتوان جستجو کرد.
ریشهای باشکوه: آیین «موسم شمعها»
یکی از درخشانترین نشانههای این تاریخ، آیین سالانه «موسم شمعها» (Moussem of the Candles) در شهر سلا است. این آیین که یادگار دوران سلسله سعدیان (قرن ۱۶-۱۷ میلادی) است، ریشه در سنتهای امپراتوری عثمانی دارد.
· نخستین جرقه: روایت است که سلطان احمد المنصور الذهبی (۱۵۷۸-۱۶۰۳) که شیفته جشنهای باشکوه شمعافروزی در استانبول شده بود، این آیین را در مراکش پایهگذاری کرد .
· تخصص هر شهر: در نخستین سالها، هر شهر مراکشی بخشی از این آیین را بر عهده داشت؛ مثلاً فاس پرچمها را میدوخت و مراکش آنها را با کاغذ تزئین میکرد، اما ساخت شمعها به شهر سلا سپرده شد و این شهرت تا امروز در این شهر ماندگار است .
· هنر در اوج: این شمعها فقط روشنایی نبودند؛ بلکه آثار هنری پیچیدهای بودند که استادکاران ماهر، یک ماه تمام را صرف ساخت آنها با قالبهای چوبی میکردند تا شمعهایی با اشکال هندسی و رنگهای گوناگون بسازند و در نهایت با چیدن آنها در کنار هم، منارههایی از جنس موم خلق کنند .
· میراثی زنده: امروزه نیز هر سال، این شمعها در مراسمی باشکوه در شهر سلا به نمایش درآمده و روشن میشوند و رقص و آوای موسیقی اندلسی، فضایی جادویی میآفرینند .
از کارگاههای کهن تا هنر مدرن
سنت شمعسازی مراکشی فقط به آیینهای بزرگ محدود نمیشود. این هنر در کارگاههای کوچک و خانوادگی همیشه زنده بوده است.
· شمعهای بقاع متبرکه: شواهد تاریخی نشان میدهد که شمعهای دستساز محلی، برای روشن کردن در اماکن مذهبی و بقاع متبرکه استفاده میشدند .
· چراغهای خانگی «کاندیل» (Kandil): در خانههای مراکش، بهویژه در میان خانوادههای یهودی، از چراغهای مخصوصی به نام «کاندیل» برای روشن کردن شمعهای شبجمعه و اعیاد استفاده میشد که نشاندهنده نقش عمیق شمع در آیینهای خانوادگی است .
· احیای سنت: امروزه، کارگاههای مدرن و خلاقانهای در شهرهایی مثل مراکش، این میراث را با رویکردی تازه زنده نگه داشتهاند. برای نمونه، کارگاه Nour Bougie با الهام از معماری و طبیعت مراکش، شمعهایی مینیمال و هنری خلق میکند . همچنین برندهایی مانند Côté Bougie از سال ۲۰۰۳، عطرهای طبیعی را با هنر سفالگری و صنایعدستی محلی تلفیق کردهاند .
